Voorbeeld 2
De vakexpert kent de relatie van de leerstof voor zijn vak met de kerndoelen, eindtermen en eindexamenprogramma's.
Door middel van een STARR-reflectie zal ik aantonen dat ik de leerstof met de behorende kerndoelen voor mijn vak ken.
Situatie
In mijn tweede jaar heb ik stage gelopen bij het Gemini College in Ridderkerk, een school waar Spaans wordt gegeven aan vmbo-, havo- en vwo-leerlingen. Zelf gaf ik les aan de vwo-leerlingen. Aan het Gemini College wordt gewerkt met de methode Paso Adelante voor alle leerjaren en niveaus. Een enkele uitzondering daargelaten, wordt bijna geen ander leermateriaal, activiteit of project aangeboden buiten de methode, zeker niet voor de vwo-leerlingen. Daardoor merkte ik al snel dat er veel te winnen was.
Omdat ik voor het eerst een beroepsproduct moest ontwikkelen, dacht ik eraan dit te doen door hiermee een nieuwe frisse wind te brengen met nieuwe, uitdagende en actueel leermateriaal. Ik besprak dit met mijn werkbegeleider en zij vond het een goed idee. Wel was haar voorwaarde dat het materiaal moest aansluiten bij de doelen van de methode. Zij gaf zelfs aan dat ze dit ook graag zou willen doen, maar door gebrek aan tijd en de drukte waarmee onderwijsprofessionals te maken hebben, was zij hier niet aan toegekomen.
Toen ik Paso Adelante ging bestuderen viel mij op dat er voldoende aandacht was voor de vier taalvaardigheden, grammatica (deductief) en woordenschat (rijtjes leren), maar dat er bijna geen aandacht was voor de culturele aspecten van de landen waar Spaans gesproken wordt, met uitzondering van Spanje. Dus er was een groot gat in de leergang.
Taak
Ik kreeg de opdracht om leermateriaal te ontwikkelen voor de 5 vwo-leerlingen waarmee zij aan hun intercultureel bewustzijn konden werken. De leerdoelen moesten aansluit met de ERK-kerndoelen in alle vier communicatieve competenties met extra aandacht voor intercultureel bewustzijn. Dit deed ik door twee lessen te ontwerpen over belangrijke feesten en tradities van twee Spaanstalige landen: Inti Raymi in Peru en Carnaval de Oruro in Bolivia.
Met het leren over feesten en/of tradities van Spaanstalige landen beschikken leerlingen over verschillende niveaus van kennis, vaardigheden en attitudes die hen helpen om mensen uit andere culturen en met een andere taal te begrijpen en met hen te kunnen communiceren (Boersma L. et al, 2020).
Activiteit
Welke kerndoelen van het ERK kunnen worden behaald door middel van het leren over feesten en/of tradities van Spaanstalige landen?
Het ERK omschrijft intercultureel bewustzijn als kennis, bewustzijn en begrip van de verhouding tussen de wereld van oorsprong en de wereld van de doelgemeenschap (Raad van Europa, 2020). Specifiek gericht op het leren van feesten en/of tradities van Spaanstalige landen kunnen de volgende kerndoelen worden behaald (Taalunie, 2019):
- Kan kenmerken van zijn of haar eigen cultuur uitleggen aan leden van een andere cultuur of kenmerken van de andere cultuur uitleggen aan leden van zijn of haar eigen cultuur.
- Kan in eenvoudige bewoordingen uitleggen hoe zijn of haar eigen waarden en gedragingen van invloed zijn op zijn of haar kijk op de waarden en gedragingen van anderen.
- Kan in eenvoudige bewoordingen bespreken hoe dingen die 'vreemd' op hem of haar overkomen in een andere sociaal-culturele context best 'normaal' kunnen zijn voor de andere betrokkenen.
Resultaat
Na een intensief theoretisch en praktijkonderzoek had ik informatie verzameld om de lessen te ontwikkelen waarmee aan deze doelen wordt gewerkt. Hoewel de evaluatie-rubric dit niet vereiste, wilde ik graag de lessen in de praktijk brengen, of ervoor zorgen dat een andere docent dat deed. Dit om erachter te komen of deze manier van werken inderdaad, zoals Fasoglio (2009) beweert, naast het leren van culturele aspecten van het land van de doeltaal en het doorgeven van kennis, de leerlingen de kans biedt om vaardigheden en attitudes te ontwikkelen. Hierbij gaat het dan om het wegnemen van vooroordelen, bewustwording, acceptatie en respect voor andere culturen, hun normen en waarden, en het vermogen om te reflecteren op zichzelf en op hoe ze door anderen worden gezien. Zou een les over Inti Raymi, een feest waarbij mensen tot op de dag van vandaag cocabladeren offeren aan de Zonnegod, in ieder geval acceptatie en respect bij de leerlingen kunnen bewerkstelligen?
Enkele maanden na mijn vertrek bij het Gemini College kreeg ik een bericht van mijn toenmalige werkbegeleider met de boodschap dat zij de les had gegeven - eerder was dit niet mogelijk geweest - en dat de leerlingen deze interessant, leerzaam en leuk vonden, omdat ze niet alleen maar leerden over taalaspecten, maar ook over de cultuur van Spaanstalige landen. De lay-out van de lessen was ook een pluspunt, ik had voor elke feest een website gemaakt, met kleurrijke foto's, filmpjes en opdrachten. Bovendien begonnen leerlingen door deze lessen te praten over tradities en gewoonten van hun eigen cultuur en zochten ze naar overeenkomsten hierin.
Reflectie
Ik vond het zeker fijn om iets positiefs te horen over het leermateriaal waarvoor ik hard had gewerkt. Maar vooral de constatering over hoe belangrijk en verrijkend het is om meer aandacht te besteden aan cultuur, zowel voor de docent als voor de leerlingen, was waardevol. Sinds die ervaring besteed ik in al mijn lessen aandacht aan cultuur. Het lukt mij steeds beter om cultuur en taal met elkaar te verbinden. Hieronder staan de bewijsstukken:
Bewijs 1: BP1, met links naar websites
Bewijs 2: Docenthandleiding BP1
Bewijs 3: Beoordeling opdrachtgever
Boersma L. & Mitzschke M. (2015). Vreemdetalenonderwijs geven. Koninklijke Van Gorcum.
Taalunie (2019). Gemeenschappelijk Europees Referentiekader voor Moderne Vreemde Talen. Supplement met nieuwe descriptoren. Den Haag/Brussel: Nederlandse Taalunie. De vertaling is inhoudelijk afgestemd op de definitieve versie van het Companion Volume, 2020.
Fasoglio D. & Canton J. (2009). Vreemdetalenonderwijs: een (inter)cultureel avontuur? Interculturele competentie in de taalles: impressies uit een eerste verkenning in Nederland. Stichting Leerplanontwikkeling (SLO).